Historia Trzebiechowa

Ciąg dalszy z nr 127

Mieszkańcy Trzebiechowa nie mogli jednak chodzić na nabożeństwa do kościoła granicznego, gdyż ich parafia była w Podlegórzu. Do 1790 roku nie prowadzono ksiąg kościelnych.
Znaczący dla wsi był rok 1707, w którym na polecenie Konrada von Troschke, pruskiego podskarbiego królewskiego, ze Swarzynic i Trzebiechowa utworzono ze zezwoleniem króla miasto Trzebiechów. O miasto prosili pana von Troschke przybyli ze Śląska rzemieślnicy wszelkiego rodzaju i inni ludzie, którzy chcieli pracować w mieśicie i korzystać z miejskich przywilejów. Na plan utworzenia miasta musiała mieć wpływ również droga biegnąca z Sulechowa na południe. Dokumenty informują, że osiedlili się tutaj wytwórcy kół, garncarze, krawcy, szewcy (ci z własnym cechem), kowale i cieśle. Była tu tez Ölpuche a nawet jarmark, który pamiętają jeszcze najstarsi mieszkańcy wsi. Miasto Trzebiechów lub „Łaska Fryderyka” jak nazywano je z poczucia wdzięczności wobec króla, pozostawało jednak ciągle niewielkie. Domy stały po obu stronach drogi między pałacem i kościołem i po drugiej stronie drogi wokół cmentarza. Tam też była gospoda, w której mieli zwyczaj zatrzymywać się uczestnicy nabożeństw ze Śląska. W 1831 roku miasto liczyło 94 męskich i 107 żeńskich, natomiast wieś 223 męskich i 179 żeńskich mieszkańców.
W 1765 roku nazwisko von Troschke ginie bezpowrotnie z naszego okręgu. Ostatni pan von Troschke miał w posiadaniu Trzebiechów i Swarzynice, a kronika informuje, że żydowscy finansiści wymusili ich sprzedaż. Po krótkiej rozgrywce między niejakim Otto von Diebitz, wówczas panem na Podlegórzu, a później panią von Schmettow posiadłość przejął książę Henryk IX z rodu Reuss-Kostritz. W 1780 roku jego syn Henryk 4. przejął patronat nad kościołem w Podlegórzu i kościołem granicznym. 29 stycznia 1790 roku wnioskował u króla rozdział wsi i miasta Trzebiechów od parafii kościelnej w Podlegórzu. Istniało wystarczająco wiele powodów tej prośby, chociażby długa, niekorzystna droga, która była utrudnieniem zwłaszcza przy pieszym marszu do kościoła z nowonarodzonymi dziećmi. Nie zapomniano także zwrócić uwagi na częste powodzie, które uniemożliwiały udział w nabożeństwach. Także pogrzeby były niemożliwe, gdyż Trzebiechów nie miał jeszcze cmentarza. Przeprowadzając zmiany w parafii w Podlegórzu łatwiej też można było regulować kwestię opodatkowania, choć zmniejszenie wpływów dla Podlegórza nie wchodziło w rachubę.
Doszło więc do regulacji, która spełniła wszelkie oczekiwania. W trzecią niedzielę Wielkiego Postu 1791 roku proboszcz Pöler objął swój urząd jako pierwszy duchowny w Trzebiechowie. Początkowo kościół graniczny, o którym pisano: „z drewna zbudowany, gliną połatany i z dachem krytym gontem” musiał pełnić rolę domu bożego dla Trzebiechowa i Ślązaków ze Swarzynic.
„By zlikwidować przeciągi” stary kościół naprawiano wielokrotnie i jeszcze przez 30 lat spełniał on swoją rolę, aż w 1823 roku przekazano parafii nowy piękny kościół zbudowany według projektów Schinkla i jego uczniów. Koszty przejął na siebie patron Henryk 4. Nad głównym wejściem widniał cytat z Pisma Świętego: „Przyjdźcie do mnie wszyscy, którzy utrudzeni jesteście, ja was pokrzepię”.
Po śmierci Henryka 4. właściciele posiadłości zmieniali się w obrębie rodu jeszcze wielokrotnie. W 1861 r. wprowadził się do pałacu książę Henryk VII, który panem w Trzebiechowie został w wyniku kupna majątku do swego brata Henryka IV. Za panowania Henryka VII oraz jego dobrotliwej małżonki Marii-Aleksandry księżnej Saksonii i Weimaru wieś i parafia rozkwitały. W latach 80-tych rozbudowano pałac. W 1901 wykonano wielką bramę pałacową według szkicu właściciela. W 1906 r. zmarł patron, który przeszedł do historii jako współpracownik Bismarcka. Został pochowany w grobowcu rodowym w Podlegórzu.
W 1903 r. księżna zleciła Maxowi Schündlerowi budowę sanatorium, natomiast projekt wnętrz i wyposażenia słynnemu belgijskiemu architektowi wnętrz Henry’emu van de Velde. Sanatorium już po kilku latach przekształcono w szkołę wiejską.
Po I wojnie światowej w 1920 roku, gdy w wyniku wzrastających zachorowań na gruźlicę potrzebna była budowa nowych lecznic, powiat przejął budynki pusto stojące, by wypełnić przypadły mu w 1886 roku testament właściciela majątku szlacheckiego Hermanna Hugo Edmunda Vollmara, pana na Burglehn pod Świebodzinem, który wraz z całą rodziną cierpiał na gruźlicę. Tak uzasadniał on swoją decyzję: „Gdy istnieje opieka i pomoc, bieda i choroba są trudne, lecz gdy ich brak cierpienie i choroba jest jeszcze trudniejsze. Chciałem dorzucić swój grosz, by ulżyć biedakom”. W ciągu 25 lat do „Fundacji Vollmara” w Trzebiechowie przybyło prawie 8000 ludzi, którzy szukali tu poprawy zdrowia i poznawali nadodrzańską okolicę. Opieka właściciela majątku wyszła na dobre również chorym z prowincji brandenburskiej.
Gdy w maju 1922 roku „jej wysokość” – tylko tak mówiono o dobrotliwej, chętnie służącej pomocą starszej pani – żegnała świat doczesny smutek był bardzo wielki. Starsza pani żyła dla wieśniaków i pomagała, gdzie tylko mogła. Czasami jej pomoc była znana tylko obdarowanemu. Ona również znalazła swe miejsce spoczynku w grobowcu w Podlegórzu.
Jeszcze jedno należy powiedzieć o „miasteczku Trzebiechów”, nie mogło się ono rozwinąć w miasto. Stało się tak, jak stać się musiało. W 1873 roku najwyższe władze gminy miejskiej zezwoliły na przyjęcie prawa gminy wiejskiej z nazwą „Łaska Fryderyka”. Przedstawiciel gminy miał się w przyszłości nazywać burmistrzem. W 1905 r. „Łaskę Fryderyka” przyłączono do wsi Trzebiechów.
Postępujący spadek wartości majątku Trzebiechów nie mógł wytrzymać trudności gospodarczych okresu międzywojennego. W 1943 roku po raz kolejny przeszedł on w obce ręce – do księcia Bentheim-Tacklenburg. Przegrana wojna postawił kreskę pod historią wsi Trebschen. Od tej pory znalazła się ona w granicach państwa polskiego z jej nowa polską już nazwą Trzebiechów.

 

k,MzUxNTk4OTEsNDU1ODQxMTk=,f,1900__ca.__-_Marie_Alexandrine_Prinzessin_Heinrich_VII.Reuss_-_nach_einem__lgem_lde_-_img2 k,MzUxNTk4OTEsNDU1ODQxMTk=,f,1876__ca.__-_Prinz_Heinrich_VII.Reuss_-_img224 1875 - Schloss-Parkansicht vor dem Umbau und Erweiterung 1876 (Postkarte ca. 1908) - img226